Geen producten in de winkelwagen.
Kubb Spel, soms ook wel ‘Viking Schaken’ genoemd, is een buitenspel dat een unieke combinatie biedt van elementen uit bowlen, hoefijzerwerpen en schaken. Met oorsprong gehuld in de etherische mist van Vikingfolklore, wordt aangenomen dat dit spel vroeger werd gespeeld met de botten van verslagen vijanden. In het meer beschaafde tijdperk van vandaag is het uitgegroeid tot een populaire vrijetijdsbesteding die wereldwijd door velen wordt gewaardeerd, en de mix van strategie en behendigheid heeft zelfs geleid tot competitieve arena’s, culminerend in de wereldkampioenschappen.
- Geschiedenis
- Kubb Spelregels
- Het Puntensysteem
- Het Speelveld
- Strategieën en Technieken
- Wereldtoernooien
- Populaire Teams
- Variaties van het Spel Wereldwijd
- Referenties
Geschiedenis
Historisch bewijs toont aan dat een naamloos spel, met overeenkomsten met Kubb, al in de zestiende eeuw in Polen werd gespeeld. Een ander spel, “kaisers”, afkomstig uit het Leipzig van de 1800s, vertoont ook fundamentele kenmerken die lijken op Kubb, waaronder teams en hergebruikte kegels. Andere spellen zoals het Karelische spel “kyykkä” en het mogelijk Siberische spel “bunnock” lijken typologisch op Kubb, ondanks dat er geen vastgestelde historische connectie is.
In Zweden is er een ander kegelspel genaamd “kägelkrig” dat opmerkelijke overeenkomsten vertoont met het moderne Kubb. Dit spel was al wijdverbreid op het vasteland van Zweden in 1878 – een feit vastgelegd in het Boys’ Own Book, “Ungdomens Bok”.
Interessant genoeg kende het eiland Gotland Kubb niet in 1912, maar in 1931 maakte het spel zijn opwachting en werd het in de jaren 80 enorm populair lokaal. Dit leidde tot de officiële commerciële productie van Kubb-sets en de start van het Kubb Wereldkampioenschap in 1995. Hoewel het toernooi begon als een lokaal evenement in Rone, Gotland, groeide het geleidelijk uit tot een internationaal fenomeen. Teams uit heel Europa, de VS en Canada begonnen deel te nemen naarmate de populariteit van Kubb explodeerde. Nu getuigen grote toernooien wereldwijd, waaronder meer dan 50 in België alleen al in 2012, van de wereldwijde aantrekkingskracht van Kubb.
Kubb Spelregels
Het spel begint met de opstelling. Het rechthoekige speelveld, vaak de ‘pitch’ genoemd, bevat vijf Kubbs die op regelmatige afstanden op de ‘baseline’ van elk team worden geplaatst, met de ‘Koning’ in het midden. Elk deelnemend team, bestaande uit één tot zes spelers, staat achter hun respectievelijke lijn van Kubbs.
Het gooien van een stok, of ‘Kastpinnar’, start het spel, waarbij het team dat de Koning omver werpt bepaalt wie er eerst speelt. Dit proces heet ‘het openen van de pitch’. Het eerste team gooit vervolgens hun zes Kastpinnar vanaf hun baseline, gericht op de Kubbs aan de kant van de tegenstander. Een fundamenteel punt om te onthouden: spelers moeten de stokken onderhands en verticaal werpen. Elke stok die anders wordt gegooid, wordt ongeldig verklaard en de gevolgen van die worp worden geannuleerd.
Zodra alle stokken zijn gegooid, verzamelt de tegenstander de omgevallen Kubbs, gooit ze in de helft van het eerste team en zet ze rechtop. Deze worden ‘veld Kubbs’ genoemd. Het eerste team moet deze veld Kubbs omver werpen voordat ze zich richten op de baseline Kubbs.
Het doel van het spel is om alle Kubbs van de tegenstander, zowel op het veld als op de baseline, uit te schakelen voordat uiteindelijk de Koning wordt omvergeworpen. Een regel genaamd ‘De Eer van de Koning’ bepaalt dat de Koning als laatste moet vallen. Het voortijdig omverwerpen van de Koning leidt tot een directe nederlaag, wat het een riskante en potentieel spelbepalende zet maakt.
Het Puntensysteem
Het is een tactisch spel dat geen traditioneel puntensysteem gebruikt. In plaats daarvan is het resultaat binair: een team wint of verliest. De overwinning komt wanneer een team alle Kubbs van de tegenstander uitschakelt, zowel veld- als baseline Kubbs, en vervolgens de Koning omver werpt. Veld Kubbs moeten eerst worden omvergeworpen voordat men zich richt op de baseline Kubbs.
De regel rondom veld Kubbs voegt ook een spannende wending aan het spel toe. Zodra een team een Kubb in de helft van de tegenstander gooit en deze rechtop zet, wordt het een veld Kubb. Teams moeten deze prioriteit geven boven de baseline Kubbs. Als een team er niet in slaagt om de veld Kubbs omver te werpen tijdens hun beurt, mogen de tegenstanders gooien vanaf de dichtstbijzijnde omgevallen Kubb, wat hen een aanzienlijk voordeel geeft.
Soms kan het voorkomen dat er binnen de afgesproken tijd of het aantal rondes geen duidelijke winnaar is. In zulke gevallen wint het team dat de meeste Kubbs heeft omvergeworpen. Als het aantal gelijk is, wint het team dat de eerste Kubb omver wierp.
Het Speelveld
Kubb Spel Afmetingen
Voor een kwalitatief goed spel is het correct opzetten van het veld van groot belang. Het speelveld, ook wel de ‘pitch’ genoemd, heeft een rechthoekige vorm met afmetingen van 8 meter bij 5 meter. Voor minder formele speelmomenten kunnen de afmetingen worden aangepast aan de beschikbare ruimte.
Posities van de Onderdelen
Vijf kubusvormige houten blokken, ‘kubbs’ genoemd, worden op regelmatige afstanden langs de twee kortere zijden van de pitch geplaatst. Dit zijn de baseline kubbs. De koning, een groter houten stuk, staat in het midden van het speelveld en vormt het hoofddoelwit.
Elk van de twee teams heeft zes cilindervormige houten stokken, de ‘batons’, om te gooien. Elke ronde, ook wel een ‘end’ genoemd, mogen teams al hun stokken gooien.
Naast de stokken en kubbs fungeren vier hoekpalen als markeringen voor de grenzen van de pitch. Deze worden op de vier hoeken van het veld geplaatst om het officiële speelgebied aan te geven. Elke stok of kubb die buiten deze markeringen landt tijdens het spel, wordt als buiten de grenzen beschouwd.
Strategieën en Technieken
Goed zijn in dit spel gaat niet alleen over het begrijpen van de regels en het speelveld, maar ook over het ontwikkelen van effectieve strategieën en het beheersen van worptechnieken. Een winnende aanpak omvat een mix van zowel verdedigende als aanvallende houdingen.
Aanvallend gezien is het doel om bij elke beurt zoveel mogelijk van de baseline kubbs van de tegenstander omver te werpen. Zorg ervoor dat je al je stokken gebruikt, want efficiëntie in je worpen is cruciaal. Een goede tip is om tijdens het gooien je balans te bewaren en te focussen op het raken van het midden van de kubb.
Voor de verdediging vereist het plaatsen van omvergeworpen kubbs – die veld kubbs worden – zorgvuldige overweging. Het idee is om ze strategisch zo te plaatsen dat ze moeilijk omver te werpen zijn voor de tegenstanders, wat een sterke verdedigingslinie oplevert.
Het toepassen van een clusterstrategie kan voordelig zijn. Dit houdt in dat je probeert de veld kubbs dicht bij elkaar te laten landen door ze in een hoge boog te gooien. Hierdoor kun je met één worp meerdere kubbs omverwerpen, wat een groot voordeel is tijdens jouw beurt.
Wereldtoernooien
Elk jaar vinden wereldwijd tal van toernooien plaats, met een breed scala aan competities voor zowel professionele verenigingen als recreatieve spelers. Deze evenementen versterken de groeiende populariteit van de sport, waarbij het Kubb Wereldkampioenschap op het eiland Gotland, Zweden, bijzonder prominent is. Sinds de eerste editie in 1995 brengt het Kubb Wereldkampioenschap teams van over de hele wereld samen voor een jaarlijks driedaags evenement, met deelnemers niet alleen uit Zweden, maar ook uit landen zoals Groot-Brittannië, Oostenrijk, Duitsland, Frankrijk en Australië. Deze universele aantrekkingskracht getuigt van het open karakter van het toernooi – alle teams zijn welkom om zich in te schrijven, ongeacht leeftijd.
Europese Competities
In Europa wordt het gevierd in talrijke nationale toernooien in landen zoals België, het VK, Tsjechië, Duitsland, Italië, Zweden, Zwitserland en Nederland. Onder deze toernooien brengt het Kubb Europees Kampioenschap, dat jaarlijks sinds 2011 in Berlijn wordt gehouden, Europese teams samen voor een confrontatie in juli. Daarnaast hebben verenigingen uit Duitsland, België en Zwitserland het Europees Kubb Kampioenschap geïnitieerd onder leiding van de European Kubb Association (EKA).
Andere lokaal georganiseerde toernooien in Europa zijn onder meer:
- Voorjaarstoernooi in Stockholm, Zweden Kubbistan, een jaarlijks toernooi sinds 2008 in Stockholm, Zweden;
- Zweeds Nationaal Kampioenschap;
- Swiss Kubb Open in Basel, Zwitserland;
- VK-toernooi dat elk jaar nabij Bristol, Engeland wordt gehouden, ter vertegenwoordiging van Europese Kubb-spelers;
- Belgisch Kampioenschap dat jaarlijks op verschillende locaties in Vlaanderen plaatsvindt;
- Nederlands Kampioenschap dat jaarlijks in Nijeveen, Nederland wordt gehouden;
- Kubb Open Gneven – jaarlijkse winter- en zomer-toernooien in Gneven, Duitsland;
- Italiaans Kampioenschap op verschillende locaties in Italië, elk jaar.
U.S. Competities
Sinds 2007 is er een snelle toename van toernooien in de VS, vooral in het Midwesten. In 2016 omvatte de Amerikaanse toernooikaart meer dan 40 spannende competities. Minnesota en Wisconsin namen daarbij de leiding met het grootste aantal toernooien.
In 2013 nam de VS het initiatief om het Midwest Kampioenschap nieuw leven in te blazen, een evenement dat jaarlijks door de Midwest-regio reist en elk jaar in een andere stad wordt gehouden, zoals Rockford, IL; Decorah, IA; Madison, WI; Shakopee, MN; Canton, OH; en anderen.
Enkele van deze toernooien in de Verenigde Staten zijn:
- U.S. National Kubb Championship in Eau Claire, Wisconsin;
- Fall Kubb Klassiek Toernooi in Des Moines, IA;
- Madison Midsommar Kubb Toernooi in juni in Madison, Wisconsin;
- Dallas, WI Oktoberfest Toernooi eerste zaterdag in oktober. Het enige zes-persoonsteamtoernooi in de VS;
- Rockford Swedish Historical Society Toernooi in mei;
- Toernooien in Round Lake, Minnesota, Minneapolis, Minnesota en Chicago, Illinois.
“Kubb verenigt mensen en creëert vrede op aarde.”
Populaire Teams
In de Verenigde Staten hebben de “Kubb Snipers”, een team uit Eau Claire, Wisconsin, erkenning gekregen vanwege hun opmerkelijke strategische vaardigheden en nauwkeurigheid. Dit team heeft meerdere keren de titel van U.S. National Kubb Championship veroverd en doet zijn reputatie eer aan.
Aan de Europese kant zijn de “Kubb’Ings” uit België het vermelden waard. Meesterlijk bedreven in het spel, heeft dit team hoge plaatsen behaald bij vele Europese Kubb-toernooien en bewondering geoogst van mede-concurrenten in de regio.
Zweden is de thuisbasis van “Blue/Orange”, een groep spelers die bekend staat om hun consistentie en uitzonderlijke speelstijl. Dit team is favoriet bij het Zweedse Kampioenschap.
In de zonnige uitgestrektheid van Australië belichaamt het team “The Kubbin Hood” de geest van het spel met uitzonderlijke behendigheid en precisie. Hun indrukwekkende prestaties bij het Australische Kubb Kampioenschap hebben hen tot een bekende naam gemaakt onder Australische Kubb-liefhebbers.
Variaties van het Spel Wereldwijd
Diep verweven met het culturele weefsel van diverse landen, manifesteert het zich op verschillende manieren over de hele wereld. Deze diversiteit strekt zich uit tot een reeks regels, veldgroottes en culturele invloeden.
Verschillen in Regels
De basisregels blijven consistent; echter, variaties komen vaak voor, grotendeels beïnvloed door regionale voorkeuren. Sommige landen hanteren bijvoorbeeld de “buurregel”, waarbij kubbs die het dichtst bij de middenlijn staan eerst moeten worden omvergeworpen. In andere landen mag men elk baseline kubb richten, ongeacht de positie.
Verschillen in Veldgrootte
Hoewel de standaardmaat doorgaans 8 x 5 meter is, wordt deze vaak aangepast aan het vaardigheidsniveau van de spelers, de beschikbare ruimte en lokale tradities. In de VS worden bijvoorbeeld kleinere velden gebruikt voor junior spelers, waardoor het spel toegankelijker wordt voor jongere enthousiastelingen.
Cultuurinvloed
Cultuur heeft een onmiskenbare invloed op de interpretatie en uitvoering van dit spel. In Zweden, de geboorteplaats van het spel, vinden traditionele feestelijke gelegenheden vaak toernooien plaats, wat de culturele betekenis versterkt. Aan de overkant van de Atlantische Oceaan heeft het Amerikaanse Midwesten Kubb omarmd tijdens sociale bijeenkomsten en familie-uitjes. Ondertussen katalyseert de strandcultuur in Australië deze spellen, waardoor zandstranden worden omgetoverd tot geïmproviseerde speelvelden.